“Να είσαι εκείνος”, του Φερνάντο Πεσσόα

Λοιπόν, τελευταία ασχολούμαι περισσότερο με την μετάφραση πορτογαλικών κειμένων και ντοκιμαντέρ του ενδιαφέροντος μου στα νέα ελληνικά, καθώς θεωρώ πως το ελλαδικό κοινό ελάχιστα έχει λάβει σημαντικά έργα απο τον λογοτεχνικό θησαυρό των πορτογάλων και επίσης η Γκούγκλ ακόμα μεταφράζει γελοιωδώς τα πορτογαλικά στα ελληνικά. Έτσι λοιπόν θα κάνω μια προσπάθεια να μεταφράσω ή μάλλον να αναλύσω ένα ποίημα του Φ. Πεσσόα (γιατί συνήθως ποιήματα όπως του Πεσσόα είναι χαζό να τα μεταφράζεις μονομερώς) το οποίο είναι ελάχιστα γνωστό στον ελλαδικό κόσμο και το οποίο περιλαμβάνει μερικές απο τις μεγάλες αλήθειες του σύγχρονου κόσμου και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τροφή για σκέψη, που τόσο είναι αναγκαία και σπανίζει σε μια εποχή όπου προωθείται η έτοιμη μασημένη άποψη.
Στο τέλος παραθέτω δυο συνδέσμους απο το αυθεντικό ποίημα αλλά και απο ένα ωραίο άρθρο στα ελληνικά για τον Πεσσόα, ίσως μια απο τις περιπτώσεις εξαιρετικής διάνοιας που όπως γίνεται συνήθως αναγνωρίστηκε μετά θάνατο, καθώς όντας εν ζωή ελάχιστοι μπορούσαν να δούν αυτο που πραγματικά ήταν. Ήταν ήδη πολύ μπροστά από τον μέσο όρο του νου της εποχής του. Κάτι που συνέβαινε, συμβαίνει και θα συμβαίνει πάντοτε.

Ο τίτλος του μετεφρασμένος είναι “Να είσαι εκείνος”.

1 Se estou só, quero não estar,
2 Se não estou, quero estar só

Eδώ προσωπικά θεωρώ πως μπορούμε να έχουμε δύο έννοιες με μια μόνο φράση, που επίσης χαρακτηρίζει τη διάνοια του Πεσσόα και την εφευρηματικότητα του, αφού το “só” στα πορτογαλικά μεταφράζεται ως επίρρημα “μόνο” / “απλά” αλλά χρησιμοποιείται και ως επίθετο, δηλαδή “μόνος”. Επίσης είναι σημαντικό κανείς να γνωρίζει την ύπαρξη και χρησιμοποίηση των δυο ρημάτων “ser” και “estar” για το ρήμα “είμαι”, αφού το πρώτο ρήμα σημαίνει “είμαι” αλλά δηλώνει χαρακτηριστικό / κατάσταση του προσώπου που δεν αλλάζει πχ “είμαι πατέρας”, ενώ το δεύτερο ρήμα που χρησιμοποιείται στους εν λόγω στίχους και που σημαίνει επίσης “είμαι” ή και “βρίσκομαι” δηλώνει κατάσταση μιας δεδομένης στιγμής “πχ. είμαι / βρίσκομαι μόνος”

Άρα η έννοια των δυο πρώτων στροφών συνοψίζεται στις εξής δύο εκδοχές:
α) “Εάν είμαι μόνος, δε θέλω να είμαι,
Εάν δεν είμαι, θέλω να είμαι μόνος”

ή / και

β) “Εάν είμαι / βρίσκομαι απλά, δε θέλω να είμαι / βρίσκομαι,
εάν δεν είμαι / βρίσκομαι, θέλω απλά να είμαι / βρίσκομαι”

3 Enfim, quero sempre estar
4 Da maneira que não estou.

“Εν τέλει, θέλω πάντα να είμαι / βρίσκομαι,
με τον τρόπο που δεν είμαι / βρίσκομαι”

5 Ser feliz é ser aquele.
6 E aquele não é feliz,

“Tο να είσαι χαρούμενος είναι να είσαι εκείνος,
και εκείνος δεν είναι χαρούμενος”

7 Porque pensa dentro dele
8 E não dentro do que eu quis.

“Γιατί σκέφτεται μέσα από εκείνον,
Και όχι μέσα απο αυτό που εγώ θέλησα”

9 A gente faz o que quer
10 Daquilo que não é nada,

“Ο κόσμος κάνει αυτό που θέλει,
Απο εκείνο που δεν είναι τίποτα”

11 Mas falha se o não fizer,
12 Fica perdido na estrada.

“Αλλά αποτυγχάνει αν δεν το κάνει,
μένει χαμένος στο δρόμο”

Advertisements