“Να είσαι εκείνος”, του Φερνάντο Πεσσόα

Λοιπόν, τελευταία ασχολούμαι περισσότερο με την μετάφραση πορτογαλικών κειμένων και ντοκιμαντέρ του ενδιαφέροντος μου στα νέα ελληνικά, καθώς θεωρώ πως το ελλαδικό κοινό ελάχιστα έχει λάβει σημαντικά έργα απο τον λογοτεχνικό θησαυρό των πορτογάλων και επίσης η Γκούγκλ ακόμα μεταφράζει γελοιωδώς τα πορτογαλικά στα ελληνικά. Έτσι λοιπόν θα κάνω μια προσπάθεια να μεταφράσω ή μάλλον να αναλύσω ένα ποίημα του Φ. Πεσσόα (γιατί συνήθως ποιήματα όπως του Πεσσόα είναι χαζό να τα μεταφράζεις μονομερώς) το οποίο είναι ελάχιστα γνωστό στον ελλαδικό κόσμο και το οποίο περιλαμβάνει μερικές απο τις μεγάλες αλήθειες του σύγχρονου κόσμου και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τροφή για σκέψη, που τόσο είναι αναγκαία και σπανίζει σε μια εποχή όπου προωθείται η έτοιμη μασημένη άποψη.
Στο τέλος παραθέτω δυο συνδέσμους απο το αυθεντικό ποίημα αλλά και απο ένα ωραίο άρθρο στα ελληνικά για τον Πεσσόα, ίσως μια απο τις περιπτώσεις εξαιρετικής διάνοιας που όπως γίνεται συνήθως αναγνωρίστηκε μετά θάνατο, καθώς όντας εν ζωή ελάχιστοι μπορούσαν να δούν αυτο που πραγματικά ήταν. Ήταν ήδη πολύ μπροστά από τον μέσο όρο του νου της εποχής του. Κάτι που συνέβαινε, συμβαίνει και θα συμβαίνει πάντοτε.

Ο τίτλος του μετεφρασμένος είναι “Να είσαι εκείνος”.

1 Se estou só, quero não estar,
2 Se não estou, quero estar só

Eδώ προσωπικά θεωρώ πως μπορούμε να έχουμε δύο έννοιες με μια μόνο φράση, που επίσης χαρακτηρίζει τη διάνοια του Πεσσόα και την εφευρηματικότητα του, αφού το “só” στα πορτογαλικά μεταφράζεται ως επίρρημα “μόνο” / “απλά” αλλά χρησιμοποιείται και ως επίθετο, δηλαδή “μόνος”. Επίσης είναι σημαντικό κανείς να γνωρίζει την ύπαρξη και χρησιμοποίηση των δυο ρημάτων “ser” και “estar” για το ρήμα “είμαι”, αφού το πρώτο ρήμα σημαίνει “είμαι” αλλά δηλώνει χαρακτηριστικό / κατάσταση του προσώπου που δεν αλλάζει πχ “είμαι πατέρας”, ενώ το δεύτερο ρήμα που χρησιμοποιείται στους εν λόγω στίχους και που σημαίνει επίσης “είμαι” ή και “βρίσκομαι” δηλώνει κατάσταση μιας δεδομένης στιγμής “πχ. είμαι / βρίσκομαι μόνος”

Άρα η έννοια των δυο πρώτων στροφών συνοψίζεται στις εξής δύο εκδοχές:
α) “Εάν είμαι μόνος, δε θέλω να είμαι,
Εάν δεν είμαι, θέλω να είμαι μόνος”

ή / και

β) “Εάν είμαι / βρίσκομαι απλά, δε θέλω να είμαι / βρίσκομαι,
εάν δεν είμαι / βρίσκομαι, θέλω απλά να είμαι / βρίσκομαι”

3 Enfim, quero sempre estar
4 Da maneira que não estou.

“Εν τέλει, θέλω πάντα να είμαι / βρίσκομαι,
με τον τρόπο που δεν είμαι / βρίσκομαι”

5 Ser feliz é ser aquele.
6 E aquele não é feliz,

“Tο να είσαι χαρούμενος είναι να είσαι εκείνος,
και εκείνος δεν είναι χαρούμενος”

7 Porque pensa dentro dele
8 E não dentro do que eu quis.

“Γιατί σκέφτεται μέσα από εκείνον,
Και όχι μέσα απο αυτό που εγώ θέλησα”

9 A gente faz o que quer
10 Daquilo que não é nada,

“Ο κόσμος κάνει αυτό που θέλει,
Απο εκείνο που δεν είναι τίποτα”

11 Mas falha se o não fizer,
12 Fica perdido na estrada.

“Αλλά αποτυγχάνει αν δεν το κάνει,
μένει χαμένος στο δρόμο”

Advertisements

They use to say a lot

I am a thinker, they say, and I can think better than you, just because I believe it and have 2-3 more people that do so.

I am an “activist”, they say, and the company I am promoting their “activism” pays me well for it.

I am a communist, they say, and I have a good position and a highly paid remuneration, living and being a privileged slave in a country that in the past colonised many poor countries and now can have a so-called high standard of living. And I feel I can promote the ideas of communism, no matter if I am living a life far from what I believe.
I am an influencer, they say, and all I do is to attract people around me so they can boost my ego and thus feel better.
I am a good mother, they say, and every time I can’t cope with my nerves, because I decided to live with a man I don’t like (well, I might hate all men actually but I feel I can’t express it because who am I to say such things and disrupt people?), I extinguish the fire inside me by beating my children , swearing, in general make them feel guilty for being there and reminding me of their father.
I am a good father, they say, and every time my woman doesn’t want to follow my sex drive I get furious. And if I decide to keep this for years then I want to rape my children, and if I don’t have, I will go to church and find some. Or maybe I can rape another woman. Who cares, that is what women are for, right? I could have sex with another man, but no, this is sick and I am a normal person.
I am a religious person, they say, and I like it. Every time I feel awful I pray and thus feel I am blessed and everything will get better. Of course the next day none of this remains and I can even commit a crime. At least, the altar in my house will be there and I would be able to ask forgiveness from my God. Also, when my husband or wife misbehaves I also pray this will stop and for an instance feel better hoping for a better future. Sometimes I do pray for my redemption. So that the end of my life comes fast and stop this suffering.
I am a professional, they say, and I wake up every day at 8am. I hate this but I still find rational doing it for 20 years. My body is awful and sore, it could be from sitting 8 hours per day on a chair, but at least I have my insurance and can go to hospital to get checked. That is why I am paying them for after all, right? But that doesn’t take away from me the 100kg of my body. I’ve tried many times to change my diet, but nought. And that boss, that awful woman who can’t stand  going back to her home. She doesn’t want to face her husband and son. I can hear her arguing all day long with her son. Poor ill-fated guy. What have you done to have such a mother, that the only relationship she ever formed with you was giving you pocket money to go out and don’t fuck with her nerves? Because she also hates waking up and going to the office, and every now and then she is inventing reasons for not coming in the office. At least she doesn’t argue with her husband. They just don’t speak and it’s better, I assume, for them. He is also a successful person they say. It makes sense. He must wear a tie and a suit right now. That is how successful people look like.