“Να είσαι εκείνος”, του Φερνάντο Πεσσόα

Λοιπόν, τελευταία ασχολούμαι περισσότερο με την μετάφραση πορτογαλικών κειμένων και ντοκιμαντέρ του ενδιαφέροντος μου στα νέα ελληνικά, καθώς θεωρώ πως το ελλαδικό κοινό ελάχιστα έχει λάβει σημαντικά έργα απο τον λογοτεχνικό θησαυρό των πορτογάλων και επίσης η Γκούγκλ ακόμα μεταφράζει γελοιωδώς τα πορτογαλικά στα ελληνικά. Έτσι λοιπόν θα κάνω μια προσπάθεια να μεταφράσω ή μάλλον να αναλύσω ένα ποίημα του Φ. Πεσσόα (γιατί συνήθως ποιήματα όπως του Πεσσόα είναι χαζό να τα μεταφράζεις μονομερώς) το οποίο είναι ελάχιστα γνωστό στον ελλαδικό κόσμο και το οποίο περιλαμβάνει μερικές απο τις μεγάλες αλήθειες του σύγχρονου κόσμου και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τροφή για σκέψη, που τόσο είναι αναγκαία και σπανίζει σε μια εποχή όπου προωθείται η έτοιμη μασημένη άποψη.
Στο τέλος παραθέτω δυο συνδέσμους απο το αυθεντικό ποίημα αλλά και απο ένα ωραίο άρθρο στα ελληνικά για τον Πεσσόα, ίσως μια απο τις περιπτώσεις εξαιρετικής διάνοιας που όπως γίνεται συνήθως αναγνωρίστηκε μετά θάνατο, καθώς όντας εν ζωή ελάχιστοι μπορούσαν να δούν αυτο που πραγματικά ήταν. Ήταν ήδη πολύ μπροστά από τον μέσο όρο του νου της εποχής του. Κάτι που συνέβαινε, συμβαίνει και θα συμβαίνει πάντοτε.

Ο τίτλος του μετεφρασμένος είναι “Να είσαι εκείνος”.

1 Se estou só, quero não estar,
2 Se não estou, quero estar só

Eδώ προσωπικά θεωρώ πως μπορούμε να έχουμε δύο έννοιες με μια μόνο φράση, που επίσης χαρακτηρίζει τη διάνοια του Πεσσόα και την εφευρηματικότητα του, αφού το “só” στα πορτογαλικά μεταφράζεται ως επίρρημα “μόνο” / “απλά” αλλά χρησιμοποιείται και ως επίθετο, δηλαδή “μόνος”. Επίσης είναι σημαντικό κανείς να γνωρίζει την ύπαρξη και χρησιμοποίηση των δυο ρημάτων “ser” και “estar” για το ρήμα “είμαι”, αφού το πρώτο ρήμα σημαίνει “είμαι” αλλά δηλώνει χαρακτηριστικό / κατάσταση του προσώπου που δεν αλλάζει πχ “είμαι πατέρας”, ενώ το δεύτερο ρήμα που χρησιμοποιείται στους εν λόγω στίχους και που σημαίνει επίσης “είμαι” ή και “βρίσκομαι” δηλώνει κατάσταση μιας δεδομένης στιγμής “πχ. είμαι / βρίσκομαι μόνος”

Άρα η έννοια των δυο πρώτων στροφών συνοψίζεται στις εξής δύο εκδοχές:
α) “Εάν είμαι μόνος, δε θέλω να είμαι,
Εάν δεν είμαι, θέλω να είμαι μόνος”

ή / και

β) “Εάν είμαι / βρίσκομαι απλά, δε θέλω να είμαι / βρίσκομαι,
εάν δεν είμαι / βρίσκομαι, θέλω απλά να είμαι / βρίσκομαι”

3 Enfim, quero sempre estar
4 Da maneira que não estou.

“Εν τέλει, θέλω πάντα να είμαι / βρίσκομαι,
με τον τρόπο που δεν είμαι / βρίσκομαι”

5 Ser feliz é ser aquele.
6 E aquele não é feliz,

“Tο να είσαι χαρούμενος είναι να είσαι εκείνος,
και εκείνος δεν είναι χαρούμενος”

7 Porque pensa dentro dele
8 E não dentro do que eu quis.

“Γιατί σκέφτεται μέσα από εκείνον,
Και όχι μέσα απο αυτό που εγώ θέλησα”

9 A gente faz o que quer
10 Daquilo que não é nada,

“Ο κόσμος κάνει αυτό που θέλει,
Απο εκείνο που δεν είναι τίποτα”

11 Mas falha se o não fizer,
12 Fica perdido na estrada.

“Αλλά αποτυγχάνει αν δεν το κάνει,
μένει χαμένος στο δρόμο”

Advertisements

Η τελική κρίση είναι εδώ!

Θυμάμαι για χρόνια ολόκληρα να έχω μεγαλώσει σε μια ιδιαίτερα θρησκευόμενη οικογένεια αλλά και χώρα. Στο σχολείο μεταξύ άλλων μας μάθαιναν στο μάθημα των θρησκευτικών πως στο τέλος της ζωής μας γίνεται η μεγάλη κρίση όπου όλη η ζωή μας θα κριθεί απο τον Θεό και αντίστοιχα, με βάση τα πεπραγμένα μας είτε θα πάρουμε μια θέση στον παράδεισμο είτε στην κόλαση. Μπορώ να πώ πως σαν παιδί το μάθημα των Θρησκευτικών μάλλον αδιάφορο μου περνούσε. Ωστόσο θυμάμαι το αγαπημένο μου κομμάτι ήταν οι παραβολές. Μάλλον επειδή ήταν ωραία γραμμένες ιστοριούλες που τουλάχιστον είχαν ένα νόημα, υπήρχε κάτι να βγεί απο αυτές. Ασχέτως αν δε θυμάμαι τίποτα πλέον. Όχι ότι θυμόμουν γενικότερα αφότου περνούσαν λίγοι μήνες μετά τις εξετάσεις. Ούτως ή άλλως το σύστημα παιδείας αυτό, μόνο να μάθουμε δεν απαιτούσε, παρά μόνο να αποστηθίζουμε μεγάλα κείμενα έτσι ώστε ανούσια αυτά να τα περάσουμε αργότερα σε μια κόλλα χαρτί. Ενα σύστημα σάπιο απο τη βάση του. Κανείς δε μας έμαθε την ουσία των πραγμάτων.

Όπως και να έχει, εδώ θέλω να θίξω το θέμα τελική κρίση στη ζωή μας.
Λοιπόν τελευταια ζούσα μια πραγματικότητα που είχα αφήσει πίσω μου για κάποια χρόνια. Την πραγματικότητα των γονιών μου. Η συμβίωση μας υπήρξε τρικυμιώδης αλλά ταυτόχρονα εποικοδομητική αλλά και επιβαρυντική για την ψυχολογική και σωματική μου υγεία. Ασχέτως αν με στηρίξανε με τη στάση τους γενικότερα σε μια περίοδο της ζωής μου σημαντική. Όπου αυτή η στήριξη ήταν μεγάλης σημασίας. Θα μπορούσα ίσως να γράφω σελίδες για τα συναισθήματα που μου γεννήθηκαν μέσα σε αυτό το διάστημα, αυτά που δε γεννήθηκαν παρά μονάχα μέσα μου μονο. Εδώ ειναι ίσως η πρώτη απο τις πολλές γέννες προς τα έξω που ενδεχομένως να συνεχιστούν στο μέλλον. Ενδεχομένως γιατί ποτέ απλά δε ξέρεις τι το αύριο επιφυλλάσει.
Εδώ λοιπόν διαβάζοντας κάτι ενδιαφέρον που μου προκάλεσε κάποια συγκεκριμένη διαδικασία να εκκινηθεί, μου ήρθε λοιπόν η σκέψη της τελευταίας κρίσης και της σημασίας που αυτή έχει στη ζωή μας. Είναι απο τις σκέψεις που πολλές φορές, άσε την για αργότερα, αλλά ξέρεις πως αυτό το αργότερα μπορεί ποτέ να μην έρθει. Είτε γιατί η ζωή είναι εύθραυστη είτε γιατί η σκέψη καμιά φορά είναι σαν τον άνεμο. Έρχεται εκεί που δε την περιμένεις, σαν το πουλί που πετάει πάνω απο το κεφάλι σου και φεύγει αν δε το πιάσεις εκείνη τη στιγμή. Εγώ λοιπόν αποφάσισα αυτό το βράδυ του Ιούνη, ταξιδεύοντας, να την πιάσω και να την καταγράψω.
Συνειδητοποίησα λοιπόν στη ζωή μου και παρατηρώντας και τις ζωές των άλλων, πως κατα τη διάρκεια της ζωής μας, μας έρχονται μεγάλες δοκιμασίες όπου η τάση μας για ησυχία και ασφάλεια (έννοια την οποία θεωρώ μια ψευδαίσθηση) κοντράρεται με την λήψη σημαντικών αποφάσεων για εμάς τους ίδιους και μόνο. Απο τις αποφάσεις με την μεγαλύτερη βαρύτητα που θα μπορούσε να υπάρχει. Παραδείγματος χάρην, αποφάσεις των τάσεων των καιρών μας που καθορίζουν κατα πολύ το μέλλον μας όπως το να αποφασίσεις να μεταναστεύσεις, να παντρευτείς, να κάνεις παιδιά κ.ο.κ.
Εκεί λοιπόν, παρατήρησα να υπάρχουν δυο μοτίβα συμπεριφορών. Ο άνθρωπος παίρνει αυτές τις αποφάσεις με μεγάλο βάρος και δυσκολία. Εκεί λοιπόν είτε που θα αποφασίσουμε να κρίνουμε τον εαυτό μας αντικειμενικά και να του ασκήσουμε δριμύ κριτική (στο μέτρο που αυτό είναι δυνατό) με βάση τα αποτελέσματα των πράξεων μας (τα οποία συνήθως είναι ορατά μετά απο αρκετό καιρό, ανάλογα την περίπτωση), είτε να αφηνόμαστε στο να παίρνουν άλλοι τις αποφάσεις για εμάς με αποτέλεσμα να αποφεύγουμε την κριτική στο άτομο μας για το τέλος, επιλογή που γίνεται συνήθως φαινομενικά ασυνείδητα, αλλά προσωπικά δε πιστεύω σε καμία ασυνείδητη απόφαση. Κατα βάθος το άτομο έχει την απόλυτη συνείδηση της επιλογής της φαινομενικής ασυνειδητότητας του. Σε αυτό συμβάλλουν τα μέγιστα όπως αναφέρθηκα αρχικώς οι θρησκευτικές πεποιθήσεις. Ωθούν προς αυτή την επιλογή τα άτομα που επιλέγουν να χαρακτηρίζονται ως πιστοί. Αυτοπαρηγορούνται πως τελικός κριτής των επιλογών τους θα είναι ο Θεός και όχι ο ίδιος ο εαυτός τους. Και τι δύσκολο πράγματι που είναι να κατεστήσεις τον εαυτό σου κριτή του εαυτού σου! Θέλει πολύ αντοχή στον πόνο!
Με λίγα λόγια, συνοψίζοντας το ανωτέρω, φαίνεται πως οι επιλογές χονδρικά είναι δύο. Είτε επιλέγω να ασκώ αυστηρή κριτική στον εαυτό μου, καθώς επιθυμώ να είμαι εγώ ο συνειδητά κυρίαρχος του εαυτού μου και άρα ο μόνος υπεύθυνος των επιλογών μου, είτε αφήνω τον εαυτό μου έρμαιο των προσώπων ή καταστάσεων που συνήθως μου προσφέρουν ασφάλεια να μου καθορίζουν την πορεία της ζωής μου και άρα των παθητικών επιλογών μου.
Μοιραία, ο πρώτος άνθρωπος μπαίνει σε μια συνεχή διαδικασία, με πολλές δυσκολίες αλλά και πολλές επιβραβεύσεις, καθότι έτσι μαθαίνει τον εαυτό του καλύτερα και έχει περισσότερες πιθανότητες να ασκήσει ορθή κριτική (γιατί ας μη γελιόμαστε, ο περισσότερος κόσμος θα υποστήριζε ότι κάνει ορθή κριτική, αλλά στη πράξη αυτό συνήθως δε γίνεται).
Η δεύτερη, δε, περίπτωση με εξέπληξε όταν παρατήρησα πως εν τέλει ευσταθεί, πως οδηγεί στην προ θάνατο κρίση απο τον Θεό! Και εν τέλει, η μεγάλη έκπληξη ήταν ότι ότι ο Θέος μάλλον δεν είναι άλλος απο τον ίδιο τον άνθρωπο. Μάλλον ο ίδιος ο άνθρωπος καταλαβαίνει, ακόμα και αν δε θέλει να το παραδεχτεί, πως όταν καταλαβαίνει ότι το τέλος πλησιάζει, πως ο ίδιος ήταν ο θεός του εαυτού και δεν μιλούσε, όταν επικαλείτο τον Θέο,  παρα στον εαυτό του, στον οποίο είχε προσδώσει αυτό τον τίτλο γιατι δεν ήθελε να σηκώσει το βάρος της ανακάλυψης της θεότητας του. Πως είχε όλη τη δύναμη να σηκώσει την μοίρα του στις πλάτες του και να χαράξει ο ίδιος την πορεία της ζωής του. Αυτή λοιπόν είναι η θεϊκή κρίση κατ’εμέ.
Και ακόμα συγκλονιστικότερη ανακάλυψη ήταν πως ο παράδεισος και η κόλαση είναι αυτές οι τελευταίες στιγμές πριν το θάνατο. Οι οποίες στην καλύτερη των περιπτώσεων είναι απο λίγες μέρες αλλά στη χειρότερη των περιπτώσεων (για όσους αυτοαπεστάλλησαν στην κόλαση) κρατάνε χρόνια, ειδικά τώρα με την πρόοδο της ιατρικής όπου η κοινωνία έχει την τάση να παρατείνει την ζωή των ανθρώπων, δίχως όμως να τους εξασφαλίζει μια αντίστοιχη ποιότητα ζωής.
Έτσι λοιπόν, ο άνθρωπος διενεργεί την κρίση του. Και ανάλογα νιώθει πως βρίσκεται είτε στον παράδεισο καθώς αναγνωρίζει πως στη ζωή του δεν του έμειναν απωθημένα και γαλήνια πλέον ατενίζει τον Χάρο που δεν ξέρει πότε θα έρθει, αλλά ούτε τον νοιάζει, είτε που αρχιζει να συνειδητοποιεί πως η ζωή του είναι μια κόλαση η όποια πλέον μοιάζει με ενα βούρκο ο οποίος κοχλάζει και κάθε μέρα που περνάει γίνεται ακόμα πιο δυσβάσταχτος. Το τέλος μοιάζει να είναι αιώνιο, η ψυχή ωρίεται, χτυπιέται και μαζί της το σώμα το οποίο συνήθως δείχνει τα σημάδια που αφήνει η εσωτερική κόλαση. Πληγές κόκκινες σας τη λάβα που σιγοκαίει προβάλλουν και σιγοκαίνε το κορμί ενώ το ετοιμάζουν για τη λύτρωση.
Γι’αυτό λοιπόν μάλλον είχαν δίκιο και κάποιοι παλαιότεροι που έλεγαν πως ιδού ο παράδεισος ιδού και η κόλαση. Καθημερινά επιλέγουμε το δρόμο. Η αλήθεια είναι πως θα βρούμε πολλές παρακάμψεις στην διάρκεια του ταξιδιού για να αλλάξουμε πορεία. Σε κάθε διασταύρωση όμως όπου επαναλαμβάνουμε την επιλογή για την κόλαση, τόσο πιο δύσκολη καθιστούμε μέσα μας την αλλαγή πορείας. Καθώς η συνήθεια είναι πλανεύτρα και δεν μας δείχνει το κακό της πρόσωπο, το κολασμένο, παρά μόνο το προσωρινά μασκαρεμένο ως παραδεισένιο.
Τόσοι θεοί στον κόσμο, τόσες διαφορετικές ανθρωπόμορφες μάσκες του έχουν φορέσει και ακόμη ο άνθρωπος τόσο τρομαγμένος είναι που δε θέλει να δει τη φάτσα του στο καθρέπτη!

They use to say a lot

I am a thinker, they say, and I can think better than you, just because I believe it and have 2-3 more people that do so.

I am an “activist”, they say, and the company I am promoting their “activism” pays me well for it.

I am a communist, they say, and I have a good position and a highly paid remuneration, living and being a privileged slave in a country that in the past colonised many poor countries and now can have a so-called high standard of living. And I feel I can promote the ideas of communism, no matter if I am living a life far from what I believe.
I am an influencer, they say, and all I do is to attract people around me so they can boost my ego and thus feel better.
I am a good mother, they say, and every time I can’t cope with my nerves, because I decided to live with a man I don’t like (well, I might hate all men actually but I feel I can’t express it because who am I to say such things and disrupt people?), I extinguish the fire inside me by beating my children , swearing, in general make them feel guilty for being there and reminding me of their father.
I am a good father, they say, and every time my woman doesn’t want to follow my sex drive I get furious. And if I decide to keep this for years then I want to rape my children, and if I don’t have, I will go to church and find some. Or maybe I can rape another woman. Who cares, that is what women are for, right? I could have sex with another man, but no, this is sick and I am a normal person.
I am a religious person, they say, and I like it. Every time I feel awful I pray and thus feel I am blessed and everything will get better. Of course the next day none of this remains and I can even commit a crime. At least, the altar in my house will be there and I would be able to ask forgiveness from my God. Also, when my husband or wife misbehaves I also pray this will stop and for an instance feel better hoping for a better future. Sometimes I do pray for my redemption. So that the end of my life comes fast and stop this suffering.
I am a professional, they say, and I wake up every day at 8am. I hate this but I still find rational doing it for 20 years. My body is awful and sore, it could be from sitting 8 hours per day on a chair, but at least I have my insurance and can go to hospital to get checked. That is why I am paying them for after all, right? But that doesn’t take away from me the 100kg of my body. I’ve tried many times to change my diet, but nought. And that boss, that awful woman who can’t stand  going back to her home. She doesn’t want to face her husband and son. I can hear her arguing all day long with her son. Poor ill-fated guy. What have you done to have such a mother, that the only relationship she ever formed with you was giving you pocket money to go out and don’t fuck with her nerves? Because she also hates waking up and going to the office, and every now and then she is inventing reasons for not coming in the office. At least she doesn’t argue with her husband. They just don’t speak and it’s better, I assume, for them. He is also a successful person they say. It makes sense. He must wear a tie and a suit right now. That is how successful people look like.

Labeling / Etiquetado / Ετικετοποίηση / Etiquetagem

Infant, kid, boy, guy, straight, bi, gay and finally human.

Bebé, niño, muchacho, hombre, hetero, bi, homosexual y finalmente humano.

Βρεφος, παιδι, αγορι, αντρας, στρειτ, μπάι , γκέι, και εν τέλει άνθρωπος.

Lactente, criança, menino, homem, hetero, bi, gay, e, finalmente, humano.

Birth

He once started to find the world, but it was so difficult to find it.

He knew neither where to go, nor where to look for it.
He was trembling every single step he used to take, no matter how full of courage he was.

Roads full of thorns ahead and he stayed back, showing cowardliness.

But the horse inside him was denying to stay back. It was there, waiting for the time when the thorns become buds to gallop cheerfully.

It was then when he realised that the weight of birth was unbearable for a human to keep walking.

That either you keep walking or stop.

It was something else who told him to keep going and forget the voices of the carnivorous society.

Απληστία ή Ένδεια;

Τα’χουμε όλα και ζητάμε κι’ άλλα.

Έχουμε λίγα, ζητάμε κι’ άλλα.

Έχουμε πολλά, δε μας κάνουν,

Και εκεί που δεν έχεις τίποτα,

έχεις τα πάντα.

Και εκεί που έρχονται τα πάντα,

δε μπορείς να κρατήσεις το ένα.

Αλλά όλα λίγο κρατούν.

Τίποτα δε μένει ίδιο.

Σύντομα θα’ χεις λίγα,

και θα ζητάς και άλλα,

και έπειτα πάλι περισσότερα,

Και όλο λίγα θα’ χεις.

Καλύτερα έτσι όμως.

By Þoð.